Počitelj djeluje kao mjesto koje je izraslo direktno iz kamena i stijene iznad rijeke.
Smješten na lijevoj obali Neretve, južno od Mostara, naselje se razvilo na strmoj padini koja dominira dolinom. Položaj naselja na strmoj padini iznad rijeke omogućavao je kontrolu doline Neretve, što je presudno uticalo na njegov razvoj i dugotrajan strateški značaj.

Naselje se u pisanim izvorima prvi put spominje u srednjem vijeku, dok je svoj prepoznatljiv urbani izgled oblikovalo tokom osmanskog perioda, naročito između 16. i 18. stoljeća. U tom razdoblju Počitelj se razvija kao administrativno, vojno i trgovačko središte donje Neretve, s jasno izraženom prilagodbom strmom terenu i podjelom na utvrđeni gornji i stambeni donji dio naselja.

Dominantni element Počitelja je utvrda smještena na najvišoj tački naselja, iz koje se otvara pogled na dolinu Neretve. Ispod nje se stepenasto nižu stambeni objekti i javne građevine, povezani kamenim ulicama i stepeništima. Među najznačajnijim objektima ističu se Hadži-Alijina džamija, medresa, hamam i sahat-kula, koji zajedno čine jednu od najočuvanijih osmanskih urbanih cjelina u Bosni i Hercegovini.

Rijeka Neretva imala je ključnu ulogu u prostornom oblikovanju Počitelja. Njena dolina predstavljala je prirodni komunikacijski pravac, dok kontrast strmih padina, kamenih struktura naselja i zelenog riječnog pojasa stvara prepoznatljiv pejzaž očuvan do danas. Upravo ta povezanost prirodnog okruženja i graditeljskog naslijeđa daje Počitelju posebnu ambijentalnu vrijednost.

Danas je Počitelj zaštićen kao nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine i nalazi se na preliminarnoj listi svjetske baštine UNESCO-a. Iako je tokom rata pretrpio oštećenja, veći dio naselja je obnovljen, a njegova historijska struktura i dalje svjedoči o kontinuitetu urbanog života uz Neretvu.

Savjet za posjetioce: Počitelj je najbolje posjetiti u ranim jutarnjim ili kasnim popodnevnim satima, kada su temperature ugodnije, a kamenim ulicama vlada mir. Lagani uspon prema utvrdi nagrađuje pogledima koji otkrivaju slojevitu vezu grada, rijeke i doline Neretve — trenutak u kojem Počitelj prestaje biti samo historijski lokalitet i postaje iskustvo prostora i tišine. Zbog strmog terena preporučuje se stabilna i udobna obuća.